چتجیپیتی (ChatGPT) شرکت OpenAI مدتی بهعنوان مترادف هوش مصنوعی شناخته میشد. این مدل که در سال ۲۰۲۲ عرضه شد، بهعنوان اولین مدل بزرگ زبان (Large Language Model) که بهطور گسترده شناخته و استفاده شد، برای بسیاری معنای هوش مصنوعی بود. اما با پیشرفت بازار، نشانههایی وجود دارد که موقعیت OpenAI در معرض تهدید قرار گرفته است. در اینجا به بررسی چند مدل برجسته، شامل لاما ۳.۱ متا، چتجیپیتی-۴ و گوگل جِمینی میپردازیم تا ببینیم کدام یک بهتر است.
اشتراکات
لاما ۳.۱
ورود متا به رقابت هوش مصنوعی، مدل لاما است. این مدل که برای اولین بار در فوریه ۲۰۲۳ بهصورت عمومی معرفی شد، اکنون به نسخه ۳.۱ رسیده و یکی از بزرگترین مدلهای هوش مصنوعی موجود است. این مدل روی مجموعه دادهای شامل ۱۵ تریلیون توکن آموزش دیده و در سه اندازه عرضه میشود: ۸ میلیارد، ۷۰.۶ میلیارد و نسخه بسیار بزرگ با ۴۰۵ میلیارد پارامتر.
نظریه این است که هرچه مدل بزرگتر باشد، عملکرد بهتری دارد. مدلهای متا به خاطر قابلیتهایشان نقدهای مثبتی دریافت کردهاند. بسیاری از نقدها اشاره کردهاند که این مدل در اجتناب از دامهایی که سایر هوشهای مصنوعی در آن گرفتار میشوند، تفسیر صحیح قصد انسان، حفظ انسجام منطقی در مکالمات و جلوگیری از «توهمزایی» عملکرد بهتری دارد.
یکی از ویژگیهای منحصر به فرد لاما، امکان دانلود مدلها است، اگرچه این موضوع انتقاداتی را نیز به همراه داشته چون به معنی غیرفعال کردن موانع ایمنی است که در بسیاری از مدلهای هوش مصنوعی اعمال میشود.
توسعهدهنده: شرکت متا (فیسبوک سابق)
ویژگیها:
مدل منبع باز (Open Source) است که امکان دسترسی و شخصیسازی بالایی را برای پژوهشگران و شرکتها فراهم میکند.
در نسخه 3.1، بهبودهای قابل توجهی در درک زبان طبیعی، تولید متن و حفظ زمینه مکالمه دیده شده است.
عملکرد خوب در پردازش چندزبانه و پاسخ به سوالات تخصصی.
مزایا:
قابل اجرا روی سختافزار شخصی و خصوصیسازی مدل.
آزادی استفاده بدون وابستگی به APIهای اختصاصی.
معایب:
به نسبت ChatGPT-4 و گوگل جِمینی، در پاسخهای پیچیدهتر و دیالوگهای بلند کمی ضعف دارد.
پشتیبانی و توسعه کمتر نسبت به دو رقیب بزرگتر.
توسعهدهنده: OpenAI
ویژگیها:
یکی از پیشرفتهترین مدلهای زبانی که در انواع کاربردها، از نوشتن متن خلاقانه تا تحلیل داده و پاسخ به سوالات پیچیده، عملکرد بالایی دارد.
مدل GPT-4 در درک زمینههای پیچیده، فهم دستورهای چندمرحلهای و حفظ یکپارچگی گفتگو بسیار قوی است.
پشتیبانی گسترده و بهروزرسانیهای منظم.
مزایا:
کیفیت بالای تولید متن و توانایی بالای درک زبان طبیعی.
دسترسی از طریق API و ادغام آسان با برنامههای مختلف.
معایب:
مدل متنبسته و نیازمند اتصال به اینترنت و خدمات OpenAI.
هزینههای استفاده برای سطوح بالای دسترسی و پردازش.
گوگل جمینی
شاید اولین سؤال این باشد که ما کدام نسخه از جمینی را مقایسه میکنیم؟ به سبک واقعی گوگل، چندین نسخه وجود دارد. این مدل ابتدا در فوریه ۲۰۲۲ با نام بارد (Bard) معرفی شد، سپس در فوریه ۲۰۲۳ با Duet AI ادغام شد و به جمینی تغییر نام داد. اکنون چهار مدل مختلف دارد: اولترا (Ultra)، پرو (Pro)، فلش (Flash) و نانو (Nano).
هرکدام برای کاربردهای متفاوتی بهینهسازی شدهاند؛ بهعنوان مثال، نانو برای استفاده روی دستگاه طراحی شده، در حالی که چتبات جمینی که بیشتر کاربران از آن استفاده میکنند، بر پایه فلش است که کوچکتر و برای سرعت بهینه شده است.
مدلهای جمینی از معماری «مجموعهای از کارشناسان» (Mixture-of-Experts) استفاده میکنند. به جای اینکه یک شبکه واحد باشند، ترکیبی از چند شبکه تخصصی کوچکتر هستند. از نظر تئوری، این معماری باعث کارایی بیشتر میشود، اما چالش تعیین اولویت بین این شبکهها وجود دارد که میتواند بر پاسخهای ارائه شده تأثیر بگذارد.
توسعهدهنده: گوگل DeepMind
ویژگیها:
تمرکز بر یادگیری عمیق و ترکیب تواناییهای مدلهای زبانی با سیستمهای هوش مصنوعی چندرسانهای.
قابلیت پردازش اطلاعات ترکیبی شامل متن، تصویر و حتی ویدئو در مدلهای جدید.
یکپارچگی قوی با اکوسیستم گوگل مثل جیمیل، گوگل سرچ و غیره.
مزایا:
هوش چندوجهی (Multimodal) و توانایی پردازش بهتر دادههای چندرسانهای.
بهرهگیری از زیرساخت عظیم گوگل برای سرعت و مقیاسپذیری.
معایب:
هنوز به طور کامل عمومی نشده و در دسترس همه نیست.
پیچیدگی بیشتر در استفاده برای توسعهدهندگان غیرحرفهای.
کدام بهتر است؟
انتخاب بهترین هوش مصنوعی کاری تقریباً غیرممکن است و بسیاری از عوامل به نحوه استفاده شما بستگی دارد. اما صرفاً بر اساس توانایی انجام وظایف محوله، معمولاً گفته میشود که Llama 3.1 متا عملکرد بهتری دارد. با بهرهمندی از دیتاست عظیم خود، این مدل در بسیاری از آزمونهای معمول، بهخصوص آنهایی که برای به چالش کشیدن هوش مصنوعی طراحی شدهاند، بهتر از رقبایش عمل میکند.
با این حال، کنار گذاشتن رقبای دیگر همیشه خطرناک است. بزرگی گوگل باعث میشود که این شرکت بهزودی از رقابت هوش مصنوعی کنار نرود و یکپارچگی آن با دستگاههای اندرویدی به آن مزیت قابل توجهی در جمعآوری دادههای آموزشی و بازخوردهای واقعی میدهد. از سوی دیگر، OpenAI با همکاری نزدیک با مایکروسافت، بار دیگر با گسترش قابلیتهای خود پیشتاز شده و هوش مصنوعی بسیار منعطفتری ارائه کرده است.
در حالی که در حال حاضر Llama 3.1 کمی پیشتاز است، انتظار میرود این فاصله به زودی با انتشار بهروزرسانی توسط رقبا از بین برود.
| معیار | متا لاما 3.1 | ChatGPT-4 | گوگل جِمینی |
|---|---|---|---|
| دسترسی و آزادی استفاده | عالی (Open Source) | محدود (API و متنبسته) | محدود، در حال توسعه |
| کیفیت مکالمه و درک زبان | خوب، مخصوصاً چندزبانه | بسیار عالی | عالی، به ویژه چندرسانهای |
| پشتیبانی و بهروزرسانی | کمتر | بسیار زیاد | در حال گسترش |
| تواناییهای چندرسانهای | محدود | محدود | برجسته |
| مناسب برای | پژوهشگران، توسعهدهندگان با دسترسی به سختافزار | کسبوکارها، توسعهدهندگان و کاربران عمومی | کاربرانی که به فناوریهای چندرسانهای نیاز دارند |
اگر به دنبال مدلی متنباز و قابل شخصیسازی هستید، متا لاما 3.1 گزینه خوبی است.
اگر کیفیت مکالمه، درک عمیق و قابلیتهای کاربردی برای برنامههای متنوع اولویت دارد، ChatGPT-4 بهترین انتخاب است.
اگر میخواهید در آینده از قابلیتهای چندرسانهای پیشرفته بهره ببرید و دسترسی به اکوسیستم گوگل دارید، گوگل جِمینی بسیار جذاب خواهد بود.
سوالات متداول
1. متا لاما 3.1 چیست و چه تفاوتی با نسخههای قبلی دارد؟
متا لاما 3.1 نسخهای بهبود یافته از سری مدلهای لاما است که توسط شرکت متا توسعه یافته. این نسخه نسبت به نسخههای قبلی دقت بالاتر، درک بهتر زبان طبیعی و قابلیت پردازش چندزبانه بهتر دارد. همچنین به صورت متنباز منتشر شده که امکان شخصیسازی و استفاده بدون وابستگی به سرویسهای ابری را فراهم میکند.
2. ChatGPT-4 چرا تا این حد محبوب شده؟
ChatGPT-4 به خاطر تواناییهای پیشرفته در فهم زبان طبیعی، تولید متن بسیار طبیعی و حفظ زمینه مکالمه پیچیده شناخته شده است. این مدل به صورت گسترده در کاربردهای تجاری، آموزشی و خلاقانه استفاده میشود و بهروزرسانیها و پشتیبانی منظم OpenAI باعث شده که محبوبیت آن روز به روز بیشتر شود.
3. گوگل جِمینی چه ویژگیهای خاصی دارد که آن را متمایز میکند؟
گوگل جِمینی علاوه بر تواناییهای زبانی، قابلیت پردازش چندرسانهای مانند تصاویر و ویدئوها را دارد که در مدلهای قبلی کمتر دیده میشود. همچنین این مدل به طور عمیق با سرویسهای گوگل مثل جیمیل، جستجو و Docs یکپارچه شده است و از زیرساخت عظیم گوگل برای سرعت و دقت بهره میبرد.
4. آیا میتوانم متا لاما 3.1 را روی کامپیوتر شخصی خودم اجرا کنم؟
بله، یکی از مزایای بزرگ متا لاما 3.1 این است که متنباز است و میتوان آن را روی سختافزار شخصی یا سرورهای اختصاصی اجرا کرد، البته به منابع سختافزاری نسبتا قوی نیاز دارد، بهویژه کارت گرافیک مناسب.
5. هزینه استفاده از ChatGPT-4 چقدر است؟
ChatGPT-4 به طور کلی به صورت API پولی عرضه میشود و هزینه آن بسته به میزان استفاده و نوع پلن انتخابی متفاوت است. برای کاربران عادی، OpenAI نسخه رایگان با محدودیتهایی دارد و برای استفاده گسترده یا تجاری باید اشتراک یا پرداخت به ازای استفاده انجام شود.
6. گوگل جِمینی در چه زمینههایی از ChatGPT-4 قویتر است؟
گوگل جِمینی در پردازش دادههای چندرسانهای مثل ترکیب تصویر و متن، همچنین یکپارچگی با محصولات گوگل عملکرد بهتری دارد. برای مثال، میتواند در تحلیل همزمان متن و تصویر یا درک و پاسخ به سوالات پیچیده چندرسانهای قویتر باشد.
7. کدام مدل برای توسعهدهندگان نرمافزار بهتر است؟
اگر به دنبال آزادی بیشتر و قابلیت شخصیسازی هستید، متا لاما 3.1 گزینه مناسبی است چون متنباز است. اما اگر به دنبال بهترین کیفیت در مکالمه و پشتیبانی کامل میگردید، ChatGPT-4 بهترین انتخاب است. گوگل جِمینی برای پروژههای پیشرفته چندرسانهای و یکپارچهسازی با اکوسیستم گوگل مناسبتر است.
8. امنیت دادهها در هر کدام چگونه تضمین شده است؟
متا لاما 3.1: چون روی سختافزار خودتان اجرا میشود، کنترل کامل روی دادهها دارید.
ChatGPT-4: OpenAI سیاستهای حفظ حریم خصوصی قوی دارد ولی دادهها به سرورهای ابری منتقل میشود.
گوگل جِمینی: دادهها توسط زیرساختهای امنیتی گوگل محافظت میشوند اما همانند ChatGPT-4 دادهها روی سرورهای ابری پردازش میشوند.
9. آیا این مدلها قابلیت تولید محتوای چندرسانهای دارند؟
فقط گوگل جِمینی توانایی پردازش و تولید محتوا در قالبهای مختلف مانند تصویر و ویدئو را به صورت پیشرفته دارد. متا لاما 3.1 و ChatGPT-4 بیشتر در حوزه تولید متن و زبان طبیعی تمرکز کردهاند.
10. برای چه کاربردهایی هر کدام بهتر هستند؟
متا لاما 3.1: مناسب برای پژوهشگران، شرکتهایی که نیاز به مدل قابل شخصیسازی دارند و کسانی که میخواهند مدل را روی سختافزار شخصی اجرا کنند.
ChatGPT-4: بهترین انتخاب برای کسبوکارها، توسعهدهندگان اپلیکیشنها، آموزش و تولید محتوا به دلیل دقت بالا و پشتیبانی قوی.
گوگل جِمینی: مناسب کاربردهای پیشرفته چندرسانهای، پروژههایی که نیاز به ترکیب تصویر و متن دارند و کاربران اکوسیستم گوگل.
در رقابت میان سه غول هوش مصنوعی—Meta Llama 3.1، ChatGPT-4 از OpenAI و Google Gemini—هر مدل نقاط قوت و ویژگیهای منحصربهفرد خود را دارد و انتخاب بهترین گزینه تا حد زیادی به نیاز و کاربرد کاربران بستگی دارد. مدل Llama 3.1 از متا با تکیه بر دیتاست عظیم و معماری قدرتمند خود، در بسیاری از آزمونهای عملکردی بهتر از رقبا ظاهر شده است، بهویژه در سنجش دقت درک دستورالعملها و جلوگیری از پاسخهای نادرست یا اصطلاحاً “هذیانگویی” (hallucination). همچنین، متا با انتشار عمومی مدلهای خود، امکان استفاده و سفارشیسازی بیشتری برای توسعهدهندگان فراهم کرده است.
از سوی دیگر، ChatGPT-4 با قابلیتهای چندرسانهای مانند پشتیبانی از ورودی و خروجی صوتی، تصویری و متنی، تجربهای تعاملیتر و پیشرفتهتر برای کاربران فراهم میکند. این مدل همچنین با ادغام عمیق در محصولات مایکروسافت، دسترسی گستردهتری دارد. گوگل جمینی نیز با استفاده از معماری “ترکیب متخصصان” (Mixture-of-Experts) و نسخههای مختلف برای استفاده در موبایل، مرورگر یا فضای ابری، تلاش میکند سرعت و کارایی بالاتری ارائه دهد، بهویژه در دستگاههای اندرویدی. در نهایت، با اینکه Llama 3.1 فعلاً از نظر دقت و عملکرد فنی جلوتر است، اما رقابت بهشدت پویاست و هر یک از این شرکتها با بهروزرسانیهای مداوم، در حال تغییر معادله هستند.