مطالب افشاشده از سال ۲۰۲۴ نشان دادهاند که مایکروسافت یک نمونه اولیه عملیاتی از یک سیستمعامل Copilot ساخته است که مستقل از پلتفرم (Platform Agnostic) است. این سیستمعامل از مرورگر وب Microsoft Edge مشتق شده و روی ویندوز یا اندروید اجرا میشود و تمرکز اصلی آن روی تجربههای مبتنی بر وب و قابلیتهای هوشمند مبتنی بر عامل (Agentic Experiences) است.
این پروژه با نام رمز Aion شناخته میشود و اگرچه وضعیت فعلی آن مشخص نیست، اما اسناد افشاشده تأیید میکنند که چنین پروژهای در حال توسعه فعال بوده و به مرحلهای رسیده بود که کد آن عملکردی و قابل اجرا بوده است. با توجه به حجم اطلاعات منتشرشده، اکنون تصویر نسبتاً خوبی از ظاهر و نحوه عملکرد این تجربه سیستمعاملی داریم.
طبق اطلاعات افشاشده، Aion یک پوسته رابط کاربری (UI Shell) است که بهطور کامل با فناوریهای وب ساخته شده و از نسخهای تغییریافته از مرورگر Edge استفاده میکند. رابط کاربری آن در اصل همان Edge است، اما برای اضافه کردن قابلیتها و ظاهر شبیه سیستمعاملهای دسکتاپی تغییر داده شده است؛ قابلیتهایی مانند منوی Start، نوار وظیفه (Taskbar) و پنجرههای آبشاری (Cascading Windows) به آن اضافه شدهاند.
اسناد تأیید میکنند که Aion قادر بوده است روی ویندوز ۱۱ بهعنوان یک جایگزین پوسته دسکتاپ (Desktop Shell Replacement) اجرا شود یا روی AOSP Android (نسخه متنباز پروژه اندروید) کار کند. همچنین یک سیستمعامل سازگار دیگر با نام Win3 در این اسناد ذکر شده است که طبق منابع، نسخهای ویژه و تغییریافته از کدهای اصلی ویندوز بوده است. این نسخه با حذف بخش زیادی از پیچیدگیها و کدهای قدیمی ویندوز، تجربهای سبکتر از سیستمعامل ارائه میداد که نتیجه آن زمان بوت سریعتر، عمر باتری بیشتر و امنیت بهتر بود؛ البته به قیمت از دست دادن پشتیبانی از برنامههای قدیمی (Legacy Apps).
به نظر میرسد Aion با برنامههای قدیمی ویندوز سازگار نبوده است. در ویدیوی افشاشده اشاره شده که این سیستم فقط قادر به اجرای برنامههای وب و وبسایتها بوده و برای زمانی که کاربران به محیط سنتی ویندوز و برنامههای قدیمی نیاز دارند، یکپارچگی عمیقی با Windows 365 ارائه میکرد.
رابط کاربری Aion حول محور Copilot و تجربههای هوش مصنوعی مبتنی بر عامل (Agentic AI) طراحی شده بود. این رابط دارای یک نوار وظیفه (Taskbar) آشنا در بخش پایینی صفحه است که سینی سیستم (System Tray) و برنامههای در حال اجرا در آن نمایش داده میشوند. همچنین یک منوی Start نیز دارد، اما این بار این منو توسط Copilot قدرت میگیرد و بهجای نماد ویندوز، از آیکون Copilot استفاده میکند.
منوی Start مبتنی بر Copilot جایی است که کاربران برای شروع کارها، جستوجو در وب یا باز کردن برنامههای تحت وب به آن مراجعه میکنند. کل رابط کاربری حول محور Copilot ساخته شده است و کاربران از طریق یک Omnibox چندوجهی (نوار ورودی هوشمند که ترکیبی از جستوجو، فرمان و تعامل با هوش مصنوعی است) با سیستمعامل تعامل دارند. این نوار میتواند کارها یا فرایندهای کاری را آغاز کند، فایلها را پیدا کند، در وب جستوجو کند، گفتوگوی هوش مصنوعی را شروع کند و برنامههای تحت وب را باز کند.
منوی Start جدید دسترسی سریع به وبسایتها و فایلهای اخیر را فراهم میکند و همچنین فعالیتهای اخیر را در قالب Spaceها گروهبندی میکند. این فضاها به کاربران اجازه میدهند چندین فعالیت را تنها با یک کلیک و به شکلی که توسط Copilot سازماندهی شده است، دوباره اجرا کنند. برنامههای تحت وب نیز در پنجرههای شناور اختصاصی خود اجرا میشوند؛ درست مانند برنامههای واقعی در ویندوز، بهطوریکه کاربران میتوانند آنها را بهصورت آبشاری مرتب کنند، کوچک کنند یا در کنار هم (Snap) قرار دهند.
Spaceهایی که Copilot ایجاد و مدیریت میکند، هنگام باز بودن در نوار وظیفه (Taskbar) نیز نمایش داده میشوند. این موارد به شکل دستههایی ظاهر میشوند که با رنگ متفاوت مشخص شدهاند تا نشان دهند این آیتمها توسط هوش مصنوعی در یک گروه قرار گرفتهاند و کاربر بتواند بعداً دقیقاً از همان نقطهای که کار را متوقف کرده بود، ادامه دهد.
سوالات متداول
پروژه Aion مایکروسافت چیست؟
Project Aion یک پروژه آزمایشی و محرمانه از مایکروسافت برای ساخت یک تجربه سیستمعامل جدید مبتنی بر هوش مصنوعی و Copilot است. برخلاف ویندوز سنتی، Aion بیشتر شبیه یک محیط کاری هوشمند است که حول هوش مصنوعی، برنامههای تحت وب و عاملهای خودکار (AI Agents) طراحی شده است. اطلاعات این پروژه از طریق اسناد و ویدیوهای افشاشده منتشر شدهاند و مایکروسافت تاکنون عرضه رسمی آن را تأیید نکرده است.
آیا Aion یک نسخه جدید از ویندوز است؟
خیر، حداقل بر اساس اطلاعات موجود، Aion یک نسخه کامل و سنتی از ویندوز نیست. این پروژه بیشتر شبیه یک پوسته سیستمعامل (OS Shell) است که میتواند روی سیستمهای مختلف اجرا شود. گفته شده که Aion میتوانسته روی ویندوز ۱۱، اندروید مبتنی بر AOSP و یک نسخه سبکتر از کدهای ویندوز اجرا شود.
تفاوت Aion با ویندوز ۱۱ چیست؟
ویندوز ۱۱ برای اجرای نرمافزارهای دسکتاپ، فایلهای محلی و برنامههای قدیمی طراحی شده است؛ اما Aion تمرکز بیشتری روی وب و هوش مصنوعی دارد. در این پروژه، برنامهها عمدتاً به شکل وباپلیکیشن اجرا میشوند و Copilot نقش اصلی را در مدیریت سیستم، جستوجو، اجرای وظایف و تعامل با کاربر دارد.
آیا Aion جایگزین ویندوز خواهد شد؟
در حال حاضر هیچ تأیید رسمی وجود ندارد که Aion قرار است جایگزین ویندوز شود. ممکن است این پروژه تنها یک نمونه تحقیقاتی برای بررسی آینده سیستمعاملهای مبتنی بر هوش مصنوعی باشد. مایکروسافت هنوز برنامه نهایی خود برای چنین سیستمعاملی را اعلام نکرده است.
Aion چگونه کار میکند؟
Aion از یک رابط کاربری ساختهشده با فناوریهای وب استفاده میکند که بر پایه نسخهای تغییریافته از مرورگر Edge توسعه داده شده است. این رابط شامل عناصر آشنای دسکتاپ مانند:
- منوی Start
- نوار وظیفه (Taskbar)
- پنجرههای شناور
- اجرای چند برنامه در کنار هم
است، اما همه این بخشها با قابلیتهای Copilot ترکیب شدهاند.
نقش Copilot در Aion چیست؟
Copilot در Aion فقط یک دستیار ساده نیست؛ بلکه مانند یک عامل هوشمند در کل سیستم حضور دارد. این هوش مصنوعی میتواند:
- فایلها و اطلاعات مورد نیاز را پیدا کند
- محتوای صفحات باز را درک کند
- وظایف چندمرحلهای را انجام دهد
- ایمیل یا متن ایجاد کند
- فعالیتهای کاربر را دستهبندی و مدیریت کند
- به پرسشهایی درباره کارهای اخیر پاسخ دهد
آیا Aion برنامههای قدیمی ویندوز را اجرا میکند؟
طبق اطلاعات افشاشده، ظاهراً Aion برای اجرای برنامههای قدیمی ویندوز (Win32) طراحی نشده است. تمرکز اصلی آن روی برنامههای تحت وب بوده است. برای دسترسی به نرمافزارهای سنتی ویندوز، احتمالاً از سرویسهایی مانند Windows 365 استفاده میشده تا محیط کامل ویندوز از طریق فضای ابری در دسترس باشد.
قابلیت Spaces در Aion چیست؟
Spaces قابلیتی است که Copilot فعالیتهای مختلف کاربر را گروهبندی میکند. برای مثال، اگر کاربر چند سایت، فایل و برنامه مرتبط با یک پروژه را باز کرده باشد، Copilot میتواند آنها را در یک فضای کاری قرار دهد تا کاربر بعداً با یک کلیک به همان وضعیت بازگردد.
آیا Aion به اینترنت وابسته است؟
با توجه به تمرکز آن روی وباپلیکیشنها و Copilot، احتمالاً بخش زیادی از تجربه Aion به سرویسهای ابری و اینترنت وابسته است. این مدل با روند جدید مایکروسافت برای ترکیب سیستمعامل، خدمات ابری و هوش مصنوعی هماهنگ است.
Win3 در پروژه Aion چیست؟
در اسناد افشاشده، نام Win3 نیز دیده شده است. گفته میشود این نسخه یک سیستمعامل سبکتر بر پایه کدهای ویندوز بوده که با حذف بخشهای قدیمی و غیرضروری طراحی شده است. هدف آن ارائه سرعت بوت بالاتر، مصرف انرژی کمتر و امنیت بیشتر بوده، اما احتمالاً پشتیبانی از برنامههای قدیمی ویندوز را از دست میداده است.
چرا مایکروسافت چنین سیستمعاملی میسازد؟
هدف احتمالی مایکروسافت حرکت به سمت نسل جدیدی از سیستمعاملهاست که در آن کاربر کمتر با برنامهها و منوهای سنتی کار میکند و بیشتر با یک دستیار هوشمند تعامل دارد. در این مدل، Copilot به جای اینکه فقط یک برنامه باشد، به مرکز تجربه کاربری تبدیل میشود.
آیا Aion همان سیستمعامل هوش مصنوعی آینده مایکروسافت است؟
هنوز مشخص نیست. Aion یکی از چندین ایدهای است که مایکروسافت برای آینده سیستمعاملهای مبتنی بر هوش مصنوعی بررسی کرده است. پروژههای جدیدتر مانند Solara نیز نشان میدهند که مایکروسافت همچنان در حال آزمایش روشهای مختلف برای ترکیب ویندوز، اندروید و هوش مصنوعی است.
چه زمانی Aion منتشر میشود؟
در حال حاضر هیچ تاریخ انتشار یا تأیید رسمی برای عرضه عمومی Project Aion وجود ندارد. ممکن است این پروژه هرگز منتشر نشود و فقط بهعنوان یک نمونه آزمایشی داخلی باقی بماند.